Theo tục lệ vua chúa thời xưa, người nào có công lớn với Hoàng Triều thì được vua ban cho “quốc tính”, tức là đổi sang họ vua. Xin đơn cử một ví dụ, ông Nguyễn Huỳnh Đức (2). Ông nầy gốc họ Huỳnh, tổ tiên là quan võ bên Tầu “Phản Minh phục Thanh” thất bại mà chạy trốn sang Việt
Trong số những người theo chúa Nguyễn Hoàng vào Nam hồi giữa thế kỷ 16, về sau nhờ lập công lớn mà được đổi sang họ Nguyễn khá đông, hoặc là người từ đằng Ngoài vào Nam cũng tự ý đổi ra họ Nguyễn. Cũng có trường hợp như anh em Nguyễn Huệ, gốc họ Hồ nhưng khi khởi nghĩa thì đổi sang họ Nguyễn để được nhiều người đi theo.
Khi ông Trần Thủ Độ (3) cướp ngôi nhà Lý cho nhà Trần, đưa Trần Cảnh lên làm vua, và muốn triệt tiêu họ Lý nầy đi, bèn buộc một số tôn thất nhà Lý đổi sang họ Nguyễn. Khi Trương Phụ đem quân qua xâm lăng nước ta dưới danh nghĩa “Phù Trần diệt Hồ”, một số tôn thất nhà Hồ bỏ chạy vào Thanh Hóa và đổi sang họ Lê, hoặc vì biến cố chính trị trong nước, sau khi ông Trần Tiễn Thành bị mưu hại, một số con cháu ông, sợ Nguyễn Văn Tường và Tô Thất Thuyết mưu hại, bỏ bớt chữ “tiễn” trong họ tên của mình.. (4)
Những người Tầu khi di cư qua nước ta, hồi ấy, họ bị Việt hóa rất nhanh vì nhiều lý do. Theo linh mục Nguyễn Phương, Trần Thủ Độ, người sáng lập nhà Trần, qua Việt
Người Tầu khi tới Việt
Người Việt có khi gọi người Tầu là “thằng Ngô” (“Vợ thằng Ngô đốt vàng cho chú khách - Trần Tế Xương). “Chú khách”, có khi gọi là “Khách trú” tức là người ngoài nước, coi như khách đến cư trú. Thông thường người ta gọi là người Tầu, nước Tầu. Cũng có khi gọi là Chệt hay Chú Chệt, cũng gọi là chú Ba, (Chú Bảy là người Ấn Độ), hoặc Ba Tầu. Tầu phù, Tầu ô là tiếng gọi rất thường khi quân Tưởng do Lư Hán và Tiêu Văn sang tước khí giới quân Nhựt sau khi Nhựt đầu hàng. Gọi theo tiếng Tây là người “Xi-Noa”. Tất cả những tiếng gọi ở trên chứng tỏ người Việt kỳ thị hay không ưa người Tầu. Nghiêm chỉnh, đàng hoàng thì gọi là người Hoa, Hoa kiều, gọi là người Trung Hoa, Trung Quốc. Cộng Sản Bắc Việt không bao giờ dám dùng những tiếng thông tục như nói ở trên. Họ gọi một cách nghiêm chỉnh và trân trọng là nước Trung Quốc, người Trung Quốc, thân thiện thì gọi là “đồng chí Trung Quốc.” Chẳng bao giờ dám dùng những tiếng có thể làm xúc phạm Trung Quốc hay Trung Quốc vĩ đại của Mao Xếnh Xáng.
Người Tầu thường làm nghề buôn bán, rất giỏi việc buôn bán, việc chiêu đãi, đón chào khách hàng là cần thiết. Nếu họ không tìm cách gần gũi, thân thiết với người địa phương thì sẽ gặp khó khăn, không “mua may bán đắt” được. Họ xã giao khéo léo với người dân đã đành mà với chính quyền, thời Pháp thuộc hay các thời Cộng Hòa ở miền Nam, thì rất biết “lễ nghĩa”, “Xuân Thu nhị kỳ” (đem quà biếu cho quan vào những dịp lễ tết, nhất là các dịp tết âm lịch và tết Trung Thu - nhị kỳ). Có người nói câu nầy: Hễ ở đâu có người thì có người Tầu, có người Tầu là có buôn bán, có buôn bán là có buôn gian bán lận, có đầu cơ tích trữ. Nhận xét ấy có đúng không? Nhưng nói về buôn bán thì cái gì người Tầu cũng buôn được. Đến vua họ cũng buôn được như Lã Bất Vi buôn công tử Dị Nhân hay cái bóng thấp thoáng của John Huang trong cuộc tranh cử tổng thống lần đầu của ông Bill Clinton?!
Với cách xã giao khéo léo đó, người ta có thể hiểu phần nào, tại sao khi bị đảo chánh ngày 1 tháng 11 năm 1963, anh em tổng thống Ngô Đình Diệm vào trú ở nhà ong Mã Tuyên, tổng thủ lãnh Thanh niên Cộng hòa quận 5, Chợ Lớn, hay thời Đệ nhị Cộng Hòa, ông Lý Long Thân thường vô ra dinh Độc Lập dễ như đi chợ.
Vả lại, những người bỏ nước ra đi là vì đói khổ hay bị đàn áp, quê hương đối với họ không có gì đẹp. Họ tìm tới vùng đất mới, họ chọn “đất lành chim đậu.”
Người Tầu khi đã định cư ở nước ta, sau khi ổn định, làm ăn khá giả lên, ít khi họ ồn ào “Áo gấm về làng” để “mát mặt” với họ hàng như người Việt sau khi đã định cư ở Mỹ, mặc dù, họ vẫn thường thành lập các khu định cư nơi họ đến. Người Tầu thành lập phố Tầu, lập thành từng bang, có nghĩa là bang trợ, chứ không phải tạo thành tình trạng một nước trong một nước.
Thời nhà Nguyễn, các triều vua không có chính sách kỳ thị người Tầu, vẫn giang tay cứu giúp họ. Tại triều đình Huế, nhiều người gốc “Phản Thanh phục Minh” nhưng sau khi thi đổ đều được chọn làm quan, có người làm quan to. Đó là trường hợp các ông Lý Văn Phức, (6) tác giả Nhị Thập Tứ Hiếu, Phan Thanh Giản (7) , quê ở Vĩnh Long, người Nam phần đầu tiên đổ tiến sĩ, làm chánh sứ qua Pháp (sau làm Kinh lược Nam Kỳ) xin chuộc lại ba tỉnh miền Đông Nam phần, hai phó sứ cũng là gốc “Phản Thanh phục Minh” là Ngụy Khắc Đản (8) và Phạm Phú Thứ. (9) Ông Trần Tiễn Thành (10), phụ chính đại thần thời Dục Đức, cũng là người làng “Minh Hương” (làng của người Minh, từ bên Tầu sang) như các quan nói trên. Ở Huế, một số người họ Âu, họ Lâm, họ Phù là người Minh Hương.
Với hàng tướng tá cựu nhà Minh khi qua Việt
Vụ “nạn kiều” xảy ra năm 1978, 79 chính là một chính sách kỳ thị và đàn áp người Tầu của đảng Cộng Sản Việt Nam, đứng đầu là Lê Duẫn, người rất ghét người Tầu.
Tổng thống Ngô Đình Diệm khôn khéo và nhân đạo hơn. Sau khi làm tổng thống, ông Ngô Đình Diệm có chính sách “Việt hóa” người Tầu, cấm 11 nghề, không cho người ngoại quốc được làm. Người Tầu ở Việt
Thật ra, xét cho kỹ, ngoài những người có công như nói ở trên, người Tầu khi đến định cư ở nước ta, đã đóng góp không nhỏ cho sự phát triển xứ sở nầy, tương tự như người Tây Ban Nha ở vùng viễn tây Hoa Kỳ vậy.
Những người gốc Tầu như tôi trình bày ở trên, đều có công lớn. Chẳng hạn như khi Trần Thắng Tài, Dương Ngạn Địch đến Sài Côn thì nơi nầy còn có tên là Bến Nghé. Rạch Bến Nghé có môt nhánh, nay là đường Hàm Nghi, vào tận chợ Bến Thành. Buổi trưa, các con sấu bò lên bờ, kêu như con trâu nghé nên mới có tên gọi là Bến Nghé. Từ cái tên Bến Nghé, rồi thành Sài Côn, Sài Gòn, sau được gọi là Hòn Ngọc Viễn Đông, không phải là không có công đóng góp của người Tầu, mà lại đóng góp rất lớn. Chợ Lớn, khu thương mại và công nghiệp nổi tiếng chính là do người Tầu dựng nên, còn như Quách Đàm, Bá Hộ Xường, chú Hỏa là những người có công đối với việc phát triển vùng nầy. Độc giả có thể đọc “Saigon năm xưa” của Vương Hồng Sển để thấy cái công lớn của người Tầu ở Saigon, Chợ Lớn và đất Nam Bộ, và cũng biết thêm câu “Nhứt sĩ, nhì Phương, Tam Xường, tứ Hỏa” là nói tới ai và nói cái gì (13)
Về công nghiệp, người Tầu tập trung ở Chợ Lớn. Việc khai khẩn đất ruộng thì ở miền Tây Nam Bộ. Rất nhiều người Tầu là chủ điền, còn gọi là điền chủ, không gọi là địa chủ như ở ngoài Bắc, nhưng với Việt Cộng “tội trạng” thì cũng như nhau. Ở những tỉnh như Rạch Giá (cũ), Sóc Trăng (cũ), Bạc Liệu (cũ), Long Xuyên… rất nhiều người Tầu là điền chủ. Độc giả có thể gặp những điều tôi nói nầy trong các tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh. Còn ở thị xã hay thành phố vùng nầy, người Tầu buôn bán lớn và rất nổi tiếng.
Ở những nơi người Tầu đông và mới đến định cư trong khoảng một trăm năm trở lại đây, người Tầu còn giữ lại ngôn ngữ, phong tục, tập quán, trang phục của họ. Ở miền Trung và Bắc, và ngay tại Sàigon, (không kể Chợ lớn) cũng khó phân biệt người Tầu, người Việt, ngoài cái họ chứng tỏ gốc tích của họ.
Trong những năm quân Nhựt chiếm đóng Đông Dương, người Tầu ở Việt
Trong sự tranh chấp giữa nước Tầu, thời Tưởng Giới Thạch còn ở lục địa hay khi Cộng Sản Tầu đã đuổi Tưởng chạy ra Đài Loan, nhiều người vẫn sợ người Tầu ở Việt Nam sẽ là đạo quân thứ năm, là lực lượng theo Tầu, chống Việt Nam ngay từ trong nước Việt. Sự lo lắng nầy không phải là không có lý. Tâm lý đó đưa tới vụ “Nạn kiều” năm 1978, 79 như nói ở trên, sau khi người Tầu bị “đánh tư sản” - do Đỗ Mười trục tiếp chỉ huy - khiến 17 người Tầu Chợ Lớn tự tử vì mất hết tài sản một cách oan ức. Việc tự tử nầy, Nayan Chanda có nói trong cuốn “Brother Enemy” (14) của ông.
Tuy nhiên, cũng không hẵn người Tầu ở nước ta sẽ theo Tầu. Không ít người Tầu chung thủy, cám ơn nơi đã cho họ “đất lành chim đậu”. Các vua nhà Trần, Hồ Quí Ly, tuy gốc Tầu, cũng chống Trung Hoa xâm lược rất tích cực, không thua gì người Việt “chính cống”. Nước Singapor, chín mươi phần trăm gốc Tầu, nhưng quốc gia nầy không biến thành một lãnh thổ của Tầu. Có liên hệ với chính quốc nhưng làm nô lệ cho chính quốc là điều họ không muốn bao giờ.
Tuy nhiên, một điều cần nên nhớ, những người Tầu sang Việt
Những người Tầu đến Việt Nam hiện nay làm việc trong các công trường từ Bắc chí Nam, đặc biệt là những người Tầu đến khai mỏ quặng ở Tân Rai và Đăknông là ở trong chính sách của chính phủ Cộng Sản Bắc Kinh.
Hiện tại, họ đến Việt
Tình hình quốc tế hiện tại, việc một nước lớn đem quân đánh một nước nhỏ là rất khó khăn, sẽ bị cả thế giới lên án, như việc ông Bush đem quân đánh Irăq hay người Tầu đem quân đánh sáu tỉnh dọc biên giới Việt Trung hồi năm 1979 vậy. Hồi ấy, Đặng Tiểu Bình phải nói rõ “dạy cho Việt Nam một bài học” nhưng “có giới hạn không gian và thời gian” vì ông Đặng thấy rét lắm, mỗi khi nhớ lại rằng, sau lưng nước Tầu, dọc theo Hắc Long Giang có 40 sư đoàn quân đội Liên Xô đang hờm sẵn ở đó, chờ lệnh vượt tuyến xuất phát không biết lúc nào.
Dù gì thì mấy tay Cộng Sản ở Trung Nam Hải chưa dám tự tung tự tác, muốn làm gì thì làm, nhưng nếu như họ gài một số người Tầu ở Cao Nguyên, cái nóc nhà của Đông Dương, thì từ trên nóc nhà ấy, người Tầu dễ dàng tuột xuống các vùng chung quanh, như “Tầm ăn dâu” vậy.
“Tằm thực” là một sách lược cổ điển, nhưng ai có thể cho rằng ngày nay nó không còn tác dụng, khi người Tầu chưa lập được “Bắc Thuộc, lần thứ 4”./
hoànglonghải
______________________________________________
(1) Năm 1905, cụ Phan bội Châu qua Nhựt, gặp Bá tước Đại-Ôi và thủ tướng Khuyển Dưỡng Nghị, xin Nhựt giúp đỡ chống Pháp. Sau buổi nói chuyện với cụ Phan, hai ông Nhựt nói trên gặp Tôn Văn, nhà cách mạng Tầu, hỏi Tôn Văn có nên giúp người Việt
(2) Nguyễn Huỳnh Đức,
quê tại giồng Cái Én, xã Trường Khánh,tổng Hưng Nhượng, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường (nay thuộc ấp Dinh, xã Khánh Hậu, thị xã Tân An, tỉnh Long An)
Xuất thân trong một gia đình quan võ. Ông nội là Huỳnh Châu, cha là Huỳnh Lương đều theo phò chúa Nguyễn.
Cuộc đời ông gắn chặt với Nguyễn Ánh, gian khổ cùng chia, đắng cay cùng chịu, nhất là khi Nguyễn Phúc Ánh bị quân Tây Sơn truy đuổi đến Định Tường và bị sa lầy. Thế rồi, chỉ mỗi một mình ông dám quay ngựa, xông thẳng về phía đối phương hô to những lời thách thức. Lúc ấy trời vừa chạng vạng tối, quân Tây Sơn sợ bị mai phục nên rút lui. Trong đêm đó, vì quá mõi mệt, Nguyễn Phúc Ánh đã gối đầu lên đùi ông ngủ mê man. Tờ mờ sáng hôm sau, khi tỉnh vậy, chúa Nguyễn thấy Huỳnh Đức vẫn còn đang lấy áo đuổi muỗi cho mình. Cảm động, Nguyễn Phúc Ánh ban cho ông “quốc tính” và ông càng được chúa Nguyễn tin yêu, xem như người trong hoàng tộc.
Năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi vua (Gia Long), Nguyễn Huỳnh Đức được phong Quận công. Năm 1810, ông được làm Tổng trấn Bắc thành kiêm Khâm sai Chưởng tiền quân. Năm 1816, ông trở về Nam làm Tổng trấn Gia Định cùng với Hiệp Tổng trấn Trịnh Hoài Đức, cai quản cả miền Nam.
Ngày 9 tháng 9 năm Kỷ Mão (1819), ông mất khi đang tại chức, thọ 71 tuổi, an táng tại nơi quê nhà và được thờ tại miếu Trung hưng công thần tại kinh đô Huế.
(3) Trần Thủ Độ 1194-1264) sinh tại làng Lưu Xá, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Vua Huệ Tông và vợ, tức chị họ ông, là Trần Thị Dung chỉ có 1 con gái tên là Phật Kim, được phong là công chúa Chiêu Thánh. Ông ép Huệ Tông bỏ ngôi lên làm thái thượng hoàng để nhường ngôi cho Phật Kim, tức là Lý Chiêu Hoàng, khi đó mới lên 7 tuổi.
Sau đó ông đưa con Trần Thừa là Trần Cảnh (sau này là Trần Thái Tông), mới 8 tuổi, vào hầu Lý Chiêu Hoàng, rồi dàn xếp để Trần Cảnh lấy Lý Chiêu Hoàng và nhường ngôi để chuyển ngai vàng sang họ Trần vào cuối năm 1225.
Nhà Trần thành lập, ông được phong là Thống quốc thái sư, lo toan mọi việc cho triều đình nhà Trần.
(4) Trước tết Mậu Thân, một hôm tôi và ông Lê Vĩnh Kiến (lúc đó là giáo sư trường Quốc Học, sau nầy là Thượng Nghị Sĩ Đệ Nhị Cộng Hòa), ngồi ở văn phòng trường tôi đang dạy, ông Giáo Ảnh, công chức, đến trường có việc riêng. Ông Giáo Ảnh là người nổi tiếng coi chữ ký hay ở Huế. Ông Lê Vĩnh Kiến bèn nhờ ông Giáo Ảnh xem giúp chữ ký của ông. Nễ tình thầy giáo, ông Giáo Ảnh nhận lời. Ông Gáo Ảnh nói với ông Lê Vĩnh Kiến, có tôi ngồi bên cạnh: “Thầy không phải họ Lê.” Sau đó, ông Lê Vĩnh Kiến cho tôi biết tổ tiên thuộc dòng dõi Hồ Quí Ly. Khi người Tầu xâm lăng thời nhà Hồ, tổ tiên ông sợ chạy trốn vào Thanh Hóa và đổi sang họ Lê.
Khi ông Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết lộng quyền ở Huế, giết ông Trần Tiễn Thành, con cháu ông Thành sợ chạy trốn. Có người bỏ mất chữ “tiễn” để đánh lạc hướng hai ông Tường và Thuyết. Ông Trần Đinh, nguyên chủ sự phòng Học Vụ viện đại học Huế, em là ông Trần Điền, nguyên là tỉnh trưởng Quảng Trị, Thượng nghị sĩ Đệ nhị Cộng hòa, tên thiếu mất chữ “tiễn” là vì lý do đó. Con cụ Trần Đinh, sau nầy, lại lấy lại chữ “tiễn” trong tên mình. Đó là bác sĩ Trần Tiễn Huyến ở
(5) Hồ Quí Ly: Tổ tiên là người nước Ngu bên Tầu, cướp ngôi nhà Trần lên làm vua (1400). Được một năm, bắt chước nhà Trần, ông lên làm Thái thượng hòang, trao ngôi lại cho con là Hồ Hán Thương. Thấy nước ta có loạn, nhà Minh bên Tầu cho Trương Phụ đem quân xâm lăng, dứt nhà Hồ, đặt nền đô họ. Hai cha con Hồ Quí Ly, Hồ Hán Thguơng bị bắt đưa về Tầu.
(6) Lý Văn Phức (1785–1849) là một danh thần triều nhà Nguyễn, làm quan trải qua ba đời vua Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức. Tương truyền, ông là người đấu tranh với triều đình nhà Thanh đòi bỏ chữ "di" (man di, mọi rợ) trong các công văn chính thức của Trung Quốc. Ông là tác giả “Nhị Thập Tứ Hiếu.”
(7) Phan Thanh Giản
xuất thân trong một gia đình nghèo khổ. Tương truyền tổ phụ Phan Thanh Giản là Phan Thanh Tập, hiệu Ngẫu Cừ, sống thời nhà Minh. Sau khi nhà Minh bị nhà Mãn Thanh tiêu diệt, Phan Thanh Tập di cư sang Việt Nam
Năm ông lên 7 (1802), mẹ ruột qua đời; cha cưới bà Trần Thị Dưỡng để có người chăm sóc con. May mắn, ông không những được mẹ kế hết mực thương yêu mà còn cho ông đi học với vị sư Nguyễn Văn Noa ở chùa làng Phú Ngãi.
Năm 1825, ông đậu Cử nhân khoa Ất Dậu. Sau đó một năm, ông đậu đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ khoa Bính Tuất niên hiệu Minh Mạng thứ 7 (1826), vào năm 30 tuổi. Ông là người đậu Tiến sĩ khai khoa ở Nam bộ.
Khi liên quân Pháp-Tây Ban Nha đổ bộ và tấn công tại cửa biển Đà Nẵng rồi lần lượt đánh chiếm các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Ông Phan Thanh Giản với vai trò là Chánh sứ và Lâm Duy Hiệp là Phó sứ được cử đi điều đình với Pháp, sau đó đại diện cho triều đình Tự Đức ký kết hiệp ước hòa bình và hữu nghị Hòa ước Nhâm Tuất ngày 5 tháng 6 năm 1862 tại Sài Gòn.
Ông được cử làm Chánh sứ (Phó sứ là Phạm Phú Thứ và Ngụy Khắc Đản) sang nước Pháp để điều đình về việc chuộc lại 3 tỉnh miền Đông (1863) nhưng không có kết quả.
Ngày 20 đến 24 tháng 6 năm 1867, Pháp đánh chiếm Vĩnh Long (vốn đã được trao trả triều đình Huế ngày 25 tháng 5 năm 1863) rồi An Giang và Hà Tiên. Trước sức mạnh áp đảo của Pháp về mặt quân sự, biết thế không thể giữ nổi, nên để tránh đổ máu vô ích, Phan Thanh Giản đã quyết định trao thành, không kháng cự, với yêu cầu người Pháp phải bảo đảm an toàn cho dân chúng. Sau khi thành mất ông tuyệt thực suốt 17 ngày, rồi uống thuốc độc tự tử vào ngày 4 tháng 8 năm 1867, hưởng thọ 72 tuổi.
Khi sang Âu Châu thương nghị với phía Pháp, tận mắt chứng kiến sự hùng mạnh của người Tây, ông đã viết bài Tự Thán
Từ ngày đi sứ tới Tây kinh,
Thấy việc Âu châu phải giật mình.
Kêu gọi đồng bang mau kịp bước,
Hết lời năn nỉ chẳng ai tin…
(8) Ngụy Khắc Đản (1817–1873)
là danh sĩ đời Tự Đức, nhà Nguyễn. Ông sinh ra và lớn lên tại huyện Nghi Xuân, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An.
Ông tên thật là Phạm Hào, người làng Đông Bàn, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam, đỗ Giải nguyên năm 1842 khi mới 22 tuổi, thi Hội đỗ Hội nguyên, Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ khoa Quý Mão (1843). Ông được cử làm phó sứ trong phái bộ Phan Thanh Giản sang Pháp chuộc 3 tỉnh miền đông
(10) Trần Tiễn Thành (1813-1883), người làng Minh Hương, xã Hương Vinh huyện Hương Trà tỉnh Thừa Thiên-Huế, đỗ tiến sĩ năm Mậu Tuất (1838), là quan Phụ chính đại thần nhà Nguyễn năm 1883.
(11) Dương Ngạn Địch (? - 1688), nguyên là tổng binh của nhà Minh ở thành Long Môn, Quảng Tây, Trung Quốc. Năm 1679, ông sang thần phục chúa Nguyễn và trở thành người có công trong việc phát triển vùng đất Mỹ Tho thuộc Tiền Giang, Việt Nam.
(12) Mạc Cửu (hay Mạc Kính Cửu: 1655 - 1735), là một thương gia người Hoa có công khai phá, hình thành vùng đất Hà Tiên (Kiên Giang) vào khoảng đầu thế kỷ 18 ở Việt Nam.
(13) “Nhứt Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa”: Nhứt là Huyện Sĩ, tên thật là Lê Phát Đạt, khi Pháp xâm lược Nam phần, theo Pháp làm thông ngôn. Dựa vào thế lực Pháp, ông cướp nhiều đất ruộng của dân chúng nên giàu có. Ông bỏ tài sản ra xây nhà thờ Huyện Sĩ ở
(14) “Brother Enemy”, chiến tranh Đông Dương lần thứ ba. Tôi đã dịch “Anh Em Thù Địch”, chưa xuất bản.
No comments:
Post a Comment