NHỮNG ĐIỀU TIỆN DỤNG VỀ MÁY RÚT TIỀN TỰ ĐỘNG ATM
trần minh hiền orlando ngày 17 tháng 12 năm 2012
Trong những tiện nghi ngày nay chúng ta sử dụng có máy rút tiền tự động ATM machine là 1 sản phẩm lý thú và đem lại lợi ích cho người tiêu dùng và cho các ngân hàng. Mặc dù có nhiều tranh cãi về ai là cha đẻ thực thụ của máy ATM nhưng có 1 điều chắc chắn là tất cả những người được cho là có công sáng chế ra máy ATM đều có những đóng góp quan trọng, ý nghĩa vào việc tạo nên bộ máy độc đáo, tiện lợi, lý thú này . Nhưng cũng như rất nhiều những sáng kiến, sáng tạo, ý tưởng, máy móc, công trình nghiên cứu, phát minh, sáng chế thì những phát kiến ban đầu đôi khi không quan trọng bằng việc áp dụng nó vào thực tế và làm cho nó có giá trị kinh tế thực thụ. Và do đó cống hiến, đóng góp của B.J Jack Meredith là hết sức quan trọng , khi ông đi công cán ở Anh quốc năm 1967, ông đã thấy máy ATM đầu tiên của thế giới ở Anh do Shepherd-Barron lắp đặt vào hệ thống ngân hàng Barclays Plc vào ngày 27 tháng 6 năm 1967. KHi B.J Jack Meredith trở về Hoa Kỳ ông đã nói với chủ của ông ở hãng sản xuất vali hành lý nhưng những người chủ này không thấy hết giá trị của máy ATM nên không chịu làm . B.J đã rất thất vọng và cùng với em trai của ông là Don Meredith, quarterback của đội Dallas Cowboys và là 1 phóng viên đài ABC và 1 số nhà đầu tư mua lại 1 phần của công ty cũ và thành lập công ty Docutel Inc. năm 1969 và họ đã thành công trong việc làm 1 máy ATM có tính thương mại và vào tháng 11 năm 1971 Docutel đã đặt 1 máy ATM đầu tiên Docutel Total teller (TT) 300 ở nhà băng Atlanta's Citizens & Southern National Bank nhưng lúc đầu khách hàng không biết tiện lợi của ATM và ban đầu không ai chú ý sự tồn tại, xuất hiện của ATM . Cuối cùng Meredith thuyết phục được First National Bank đặt hàng Docutel ATM và phát động 1 chiến dịch quảng cáo tốn kém đến 500000 đô la vào năm 1971 và họ đã sơn ATM màu đỏ và đặt tên là "Tillie the All Time Teller" và đó là bắt đầu của sự thành công. Sau đó ai ai cũng biết đến ATm và các ngân hàng đổ xô tranh giành đặt hàng đến nổi công ty hoạt động hết công suất vẫn không cung cấp đủ máy cho các ngân hàng . Nhiều ngân hàng phải chờ đến cả năm trời . sau đó mặ dù có rất nhiều cạnh tranh nhưng Docutel vẫn phát triển mạnh mẽ và đến năm 1977Docutel đã trở thành 1 công ty lớn với lợi nhuận 31 triệu mỹ kim . Nhưng với phát triển nhanh chóng đó , Docutel đã phạm sai lầm nghiêm trọng khi cho ra đời máy TT2000 lớn hơn máy cũ , phải đục lỗ khác để ráp vào và máy vì làm gấp quá cho nên có quá nhiều lỗi : máy lấy thẻ rút tiền không trả lại, phím bấm bị dính ... cho nên khách hàng tức giận bỏ đi, chỉ trong 1 năm Docutel lỗ đến 25 triệu và mất gần hết khách hàng . Và cùng với sự cạnh tranh dữ dội của các công ty khác, Docutel đã phá sản . Mặc dù đi đầu trong việc thương mại hóa ATM nhưng Docutel đã không thu hết lợi nhuận từ đó mà những công ty khác đi sau đã thu lợi . Tuy nhiên chúng ta cũng phải ghi nhận công lao của B.J. Jack Meredith , ông đã có công đem 1 phát minh quan trọng của Shepherd-Barron áp dụng vào thực tế .
***
Máy rút tiền tự động hay máy giao dịch tự động (còn được gọi là ATM, viết tắt của Automated Teller Machine hoặc Automatic Teller Machine trong tiếng Anh) là một thiết bị ngân hàng giao dịch tự động với khách hàng, thực hiện việc nhận dạng khách hàng thông qua thẻ ATM (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng) hay các thiết bị tương thích, và giúp khách hàng kiểm tra tài khoản, rút tiền mặt, chuyển khoản, thanh toán tiền hàng hóa dịch vụ.
Trên thế giới vẫn có nhiều ý kiến khác nhau về người đã phát minh ra chiếc ATM. Hiện có ít nhất 7 người được cho là “cha đẻ” máy ATM, gồm: Luther George Simjian, John Shepherd-Barron, James Goodfellow, Don Wetzel, John D. White, Jairus Larson và Đỗ Đức Cường.Khi bằng phát minh của máy ATM mà ta biết chưa áp dụng nhiều năm sau Simjian thì sự nhầm lẫn vẫn còn. Lý do của sự nhầm lẫn là John Shepherd-Barron ở vương quốc Anh, James Goodfellow ở Scotland trong lúc những người khác thì ở Hoa Kỳ.Chiếc máy ATM đầu tiên trong lịch sử là sản phẩm của ông John Shepherd-Barron. Nhưng một máy rút tiền tự động phiên bản sớm hơn đã được ông Luther George Simjian, một người Mỹ, phát triển và lắp đặt tại ngân hàng City Bank của New York năm 1939. Tuy nhiên, chiếc máy đã bị tháo bỏ cùng năm đó do khách hàng không có nhu cầu sử dụng. Máy rút tiền của ông Shepherd-Barron là máy ATM thực thụ đầu tiên.Máy rút tiền tự động đầu tiên do ông Shepherd-Barron sáng chế được lắp đặt tại một chi nhánh của ngân hàng Barclays Plc ở khu vực ngoại ô phía bắc London ngày 27/6/1967.Reg Varney, diễn viên nổi tiếng trên bộ phim truyền hình nhiều tập On the Buses, là người đầu tiên rút thử tiền.Vào ngày kỷ niệm 25 năm sử dụng chiếc máy ATM đầu tiên người ta có đặt một cái bảng kỷ niệm.Bất chấp sự phản đối của người Hoa Kỳ quanh vấn đề ai là "cha đẻ" của ATM, hãng phát hành sách Guiness về các phát minh vẫn ghi nhận Shepherd-Barron là người chế ra cỗ máy này
Sự ra đời của máy rút tiền tự động – ATM (Automatic teller machine) được sử dụng rất phổ biến hiện nay có đóng góp rất lớn của một người Việt, Tiến sĩ Đỗ Đức Cường. Nếu Luther George Simjian là người đầu tiên thiết kế và hoàn thành máy rút tiền trên thế giới vào năm 1939 tại NewYork (Citi Bank), John Shephrd-Barron là người cho ra đời máy rút tiền điện tử đầu tiên (Anh) vào năm 1967. Thì Đỗ Đức Cường, một tiến sĩ người Việt Nam là người đã hoàn thiện cơ bản cấu trúc cốt lõi và mở rộng hệ thống ATM ra thị trường như hiện nay.Năm 1977,ông đã chính thức bước vào Citi Bank – đế chế ngân hàng thế giới. Với nhiệm vụ “bình dân hóa dịch vụ ngân hàng”, ông đã chọn giải pháp ATM, bổ sung, hoàn thiện và cơ động hơn những thiết kế trước đó.Ông có hàng chục bằng sáng chế về quá trình phát minh ra máy ATM hiện đại.Ông từng xuất hiện trên chương trình “Người đương thời” nói về lịch sử ra đời của máy ATM hiện đại
Ngoài chức năng cơ bản cho phép khách hàng rút tiền mặt, in sao kê, chuyển khoản, nhiều ngân hàng đã bổ sung thêm dịch vụ bỏ tiền mặt, bỏ ngân phiếu vào tài khoản, thanh toán tiền điện, nước, điện thoại, mua thẻ cào điện thoại di động, bán vé hay các giao dịch điện tử trực tiếp khác cho các máy rút tiền tự động.
Máy rút tiền tự động, phối hợp với thẻ ATM (thẻ ghi nợ), khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ ngân hàng cho chi tiêu hàng ngày. Một ví dụ là các ông chủ có thể trả lương nhân viên qua tài khoản ngân hàng, và người nhận lương có thể lấy tiền mặt từ tài khoản qua các máy thay vì phải giao dịch với nhân viên ngân hàng. Thêm vào đó, máy cũng hạn chế phần nào việc sử dụng tiền mặt trong thanh khoản.
Máy rút tiền sử dụng giấy cuộn để in hóa đơn và thông báo hoạt động tài khoản của người sử dụng. Giấy này có thể là giấy in thường hoặc giấy cảm nhiệt. Ngày nay, các giấy này thường có in sẵn biểu tượng của ngân hàng phát hành máy rút tiền.
Một vấn đề nguy hiểm hiện nay là những kẻ xấu đã dùng những skimmer devices để ăn cắp mật mã và ăn tiền của khách hàng , khi chúng ta dùng thẻ nên chú ý kiểm tra xem có skimmer hay không
Vào những năm của thập niên 30, Luther George Simjian bắt đầu làm một kiểu ATM không được thành công cho mấy, nhưng ông đã đăng ký bằng phát minh. Ông là người đầu tiên có ý sáng tạo ra một cái máy để trong một cái lỗ của bức tường để khách hàng giao dịch tài chính (financial transaction). ý tưởng này gặp sự nghi ngờ lớn. Bắt đầu năm 1939, Simjian đăng ký 20 bằng sáng chế cho việc này và thuyết phục một ngân hàng mà ngày nay là Citicorp cho ông thử. Sau 6 tháng, nhà băng cho là nhu cầu tiêu thụ ít .
Vào những năm 60 John Shepherd-Barron nghĩ ra một máy phát tiền mặt (cash dispenser). Thời kỳ đó ông làm giám đốc quản lý cho De La Rue Instruments. Hiện nay De La Rue chế tạo ra máy phát tiền mặt. Thật ra De La Rue chỉ chế ra 1 phần 5 số máy trên thế giới. Năm 1967 máy phát tiền đầu tiên được đặt tại chi nhánh của ngân hàng Barclays Bank tại London, Anh quốc. Sau đó ông giới thiệu sản phẩm của mình cho 2000 chủ ngân hàng ở Miami trong một cuộc hội thảo. Ngày 31 tháng 12 năm 2004, Shepherd-Barron được Nữ hoàng Anh quốc tặng cho huân chương Officer of the Order of the British Empire, (OBE).
Là kỹ sư phát triển cho công ty Smiths Industries Ltd, . Năm 1965 James Goodfellow đưa ra đề án phát triển một máy phát tiền mặt tự động . Chubb Lock & Safe Co. lo sản xuất ra thiết bị chứa an toàn và máy móc cho ATM. Lẽ đương nhiên là ông Goodfellow thiết kế một hệ thống có thể chấp nhận thẻ có thể đọc được những encrypted của máy, nơi đó ông thêm vào keypad số (numeral keypad) . Phát minh của ông được bằng sáng chế vương quốc Anh số 1,.197,183, ngày 2 tháng 5, 1966 và bằng sáng chế Mỹ số 3,905,461 bảo vệ và được bảo vệ trên nhiều nước khác. Bằng sáng chế Mỹ của ông vẫn còn miêu tả chức năng của ATM sau gần 40 năm. Những máy này được đưa ra thị trường bời công ty Chubb LTD và được thiết bị cho toàn nước Anh vào thập niên 60 và đầu thập niên 70. Chúng ta có thể đọc nơi đây: ATM inventor James Goodfellow's story here on ATMmachine.com.
Năm 1968, nhân cuộc phỏng vấn của NMAH, Don Wetzel, phó giám đốc Kế hoạch sản phẩm (Product Planning) tại Docutel, một công ty phát triển máy quản lý hành lý tự động nói là ông đã bảo vệ bằng sáng chế máy ATM với hai cộng sự viên là Tom Barnes, kỹ sư cơ học, và George Chastain, kỹ sư điện. Don Wetzel dùng 5 triệu dollars để phát triển máy ATM của họ.
John D. White nói tại trang web ATMmachine.com rằng công trình của ông bắt đầu từ năm 1968. Ông nói là máy ATM đầu tiên được đặt tại Rockville Center, LI rồi sau đó tại Chemical Bank vào tháng 8 năm 1973. Thiết kế của ông được bảo vệ ngày 9/5/1973 cho tổng công ty Docutel Corporation. Máy được đặt tên là "Credit Card Automatic Currency Dispenser". Ông White cung cấp văn bằng phát minh có tên John D. White và Kenneth Goldstein, Docutel Corporation ký trên văn bằng. Máy của ông giống máy ATM hiện đại, nghĩa là "cả hai code, nguyên thủy và cập nhậ, đều được đổi khóa để chống trộm", giống như máy thời nay. Máy ATM được lập trình với các khóa an toàn, các mật mã (code) được thay đổi và làm khuấy trộn giữa ATM, nhà băng và bộ xử lý mạng (network processor) để ngăn ngừa những sự dùng gian lận thẻ tín dụng để vô máy ATM.
Sự trao tặng huân chương cho John Shepherd Barron không làm cho James Goodfellow bằng lòng. Ông kể rằng ông được giao phó làm dự án máy phát tiền tự động, và để bảo đảm an toàn cho khách hàng, ông đã tưởng tượng ra tất cả, kể cả cách dùng chỉ tay, nhận tiếng nói hay dùng sinh trắc học (biometry). Ông khẳng định rằng chính ông là tác giả của khái niệm (conception) về thẻ crypté, nhờ số mật mã riêng.
John Shepherd-Barron lại nói rằng ông chưa từng nghe ai nói về James Goodfellow và nhắc lại rằng chính ông là người đầu tiên xây dựng máy phát tiền chạy bằng các tấm chèque từ (chèque magnétique) được mã hóa bằng carbon phóng xạ C14.
***
Nói tóm lại ATM hay máy rút tiền tự động là 1 trong những phát minh độc đáo, lý thú nhất và đem lại tiện lợi , lợi ích cho người sử dụng và ngân hàng .
trần minh hiền orlando ngày 17 tháng 12 năm 2012